राजकीय टीका: राजन खान १९७५ नंतर राजकारणात आलेल्या प्रादेशिक नेत्यांवर टीका करतात. त्यांच्या मते, हे नेते देश किंवा समाजाच्या कल्याणासाठी नसून केवळ स्वतःची संपत्ती आणि सत्ता वाढवण्यासाठी (धंदा करण्यासाठी) राजकारणात आले होते .
विकास आणि राजकारण: विकासाचे श्रेय नेत्यांना देण्याऐवजी जनता स्वतःच्या मेहनतीने विकास करून घेते, असे मत त्यांनी मांडले. तसेच, नेत्यांच्या 'विकास' संकल्पनेवर त्यांनी प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
भाजप आणि आरएसएसवर भाष्य: राजन खान भाजप आणि आरएसएसच्या राजकारणाचे विश्लेषण करतात. ते ममता बॅनर्जी, केजरीवाल, शरद पवार, उद्धव ठाकरे अशा विविध नेत्यांच्या पडझडीवर 'विकृत आनंद' व्यक्त करत आहेत, कारण या नेत्यांनी स्वतःच्या स्वार्थासाठी जनतेचा भ्रमनिरास केला, असे त्यांना वाटते.
संविधान आणि विचारधारा: राजन खान असे मानतात की या सर्व प्रादेशिक पक्षांनी आणि नेत्यांनी संविधानाशी निष्ठा न ठेवता स्वतःची दुकानदारी चालवली. ते राहुल गांधींचा उल्लेख करत त्यांना एकटे लढणारे नेते म्हणून पाहतात, तरीही भाजपच्या आणि आरएसएसच्या रचनेला ते देशासाठी धोकादायक मानतात.
निष्कर्ष: शेवटी, ते मनुस्मृती आणि संविधानातील संघर्षाचा उल्लेख करतात. ते म्हणतात की जे नेते संविधानाला वाचवू शकले नाहीत, ते आता मनुस्मृतीच्या रेट्यात भरडले जातील. मात्र, गांधी आणि आंबेडकरांचे विचार अजूनही जिवंत आहेत आणि लढाई चालू राहील, असा आशावाद त्यांनी व्यक्त केला आहे.
- अरुण मापारी
